Avto Servis Materialları Alarkən İnsanların Ən Çox Etdiyi Səhvlər və Düzgün Seçim Qaydaları
Avto servis materialları alarkən bir çox insanın etdiyi əsas səhv, məhsulun texniki keyfiyyətini yoxlamaq əvəzinə yalnız qiymətə və ya zahiri görünüşə diqqət etməsidir. İlk baxışda sərfəli görünən seçimlər qısa müddət sonra əlavə problemlərə, təkrar təmir ehtiyacına və gözlənilməz xərclərə səbəb ola bilir. Nəticədə isə qısa müddət sonra yenidən təmir xərcləri ilə üzləşirlər.
Əslində keyfiyyətli avto servis materialları seçmək düşündüyünüz qədər çətin deyil. Sadəcə hansı məqamlara diqqət etməli olduğunuzu bilmək kifayətdir. İstər avtokosmetika məhsulları, istər boya və kuzov materialları, texniki spreylər, filtrlər, yağlar və mayelər, texniki kəmərlər və şlanqlar, yaxud sızdırmazlıq elementləri olsun, hər bir məhsul qrupunun seçimində nəzərə alınmalı vacib detallar mövcuddur.
Bu yazıda avtomobil sahiblərinin və ustaların ən çox etdiyi səhvlərdən, keyfiyyətli məhsulları necə müəyyən etməyin yollarından və alış zamanı diqqət edilməli məqamlardan bəhs edəcəyik.
Avto Servis Materialları Hansı Növlərə Bölünür?
Avto servis materialları dedikdə avtomobilin texniki xidməti, təmiri və qorunması zamanı istifadə olunan bütün məhsullar nəzərdə tutulur. Bu materiallar mühərrikin sağlamlığından tutmuş kuzovun qorunmasına qədər geniş bir sahəni əhatə edir. Peşəkar servislər yalnız sertifikatlı və standartlara uyğun materiallardan istifadə edir, çünki keyfiyyətsiz material qısamüddətli qənaət gətirərkən uzunmüddətli zərər yaradır.
Əsas kateqoriyalara baxsaq, avto servis materialları aşağıdakı qruplara bölünür.
Mühərrik yağları və sürtkü materialları mühərrikin içindəki hər bir metal hissənin sürtünməsiz işləməsi üçün vacibdir. Viskozluq dərəcəsi, istiyə davamlılıq və istehsalçı tövsiyəsi bu materialları seçərkən əsas amildir.
Əyləc mayeləri avtomobilin əyləc sisteminin vacib komponentlərindən biridir. DOT 3, DOT 4 və DOT 5.1 kimi standartlar müxtəlif avtomobil modelləri üçün fərqli tələblər irəli sürür.
Soyuducu mayelər və antifriz mühərriki həm yüksək, həm də aşağı temperaturlardan qoruyur. Düzgün seçilmədikdə ciddi nasazlıqlara səbəb ola bilər.
Filtr materialları yağ, hava, yanacaq və salon filtrlərini əhatə edir. Vaxtında dəyişdirilməsi avtomobildə toplanan zərərli hissəciklərin qarşısını alır.
Yapışdırıcılar, hermetiklər və sızdırmazlıq materialları mühərrik qapaqlarından tutmuş egzoz sisteminə qədər onlarca nöqtədə istifadə olunur.
Mühərrik Yağı Seçərkən Nələrə Diqqət Etmək Lazımdır?
Mühərrik yağı avtomobilin ən kritik materialıdır. Düzgün seçilmiş yağ mühərriki onilliklər boyu qoruyur, yanlış seçilmiş yağ isə onu içəridən saatlara məhv edə bilər. Buna görə yağ seçimi heç vaxt təsadüfi olmamalıdır.
Bazarda mineral, yarımsintetik və sintetik olmaqla üç əsas yağ növü mövcuddur.
Mineral yağ xam neftdən əldə edilir və ən köhnə formulaya malikdir. Qiyməti ən aşağıdır, lakin istilik altında daha tez parçalanır və dəyişmə intervalı qısadır. Köhnə avtomobillər, yüksək millajlı mühərriklər və az yük altında işləyən avtomobillər üçün uyğun ola bilər. Hər 5.000 km-də bir dəyişdirilməlidir.
Yarımsintetik yağ mineral və sintetik yağın qarışığından ibarətdir. Qiymət və keyfiyyət baxımından orta yerdə dayanır. Gündəlik istifadə üçün əlverişli seçimdir və hər 7.500 km-də bir dəyişdirilməsi tövsiyə olunur.
Sintetik yağ laboratoriyada xüsusi formulalarla istehsal olunur. Həm yüksək temperaturda, həm də soyuq hava şəraitində öz xassələrini qoruyur, dəyişmə intervalı daha uzundur və mühərriki daha yaxşı qoruyur. Qiyməti yüksək olsa da uzunmüddətdə daha qənaətli çıxır. Hər 10.000–15.000 km-də bir dəyişdirilir.
Viskozluq dərəcəsi seçərkən isə 5W30, 10W40, 0W20 kimi işarələrə diqqət etmək lazımdır. Bu rəqəmlərin birinci hissəsi yağın soyuqdakı axıcılığını, ikinci hissəsi isə istidəki axıcılığını göstərir. Bu dəyər avtomobilin texniki pasportundan götürülməli, ixtiyari seçilməməlidir. Məsələn, 0W20 tələb edən bir mühərrikə 10W40 yağ tökmək mühərrikin aşınmasını sürətləndirir.
Yağ seçərkən həmçinin API və ACEA standart işarələrinə baxmaq lazımdır. API SN, SP, ACEA C3 kimi işarələr yağın hansı mühərrik növü üçün uyğun olduğunu göstərir. Bu standartları başa düşmək çətin görünsə, sadəcə avtomobilin istehsalçısının tövsiyə etdiyi yağı seçmək ən etibarlı yoldur.
Avtomobil Hava Filtri Nəyə Lazımdır və Onu Necə Seçmək Olar?
Hava filtri avtomobilin ən sadə görünən, lakin ən vacib hissələrindən biridir. Mühərrik işləmək üçün yanacaqla yanaşı təmiz hava da tələb edir. Hər dəfə mühərrik işə düşəndə xarici mühitdən hava sorulur və bu hava içərisində toz, kül, böcək qalıqları, yol tozu və digər zərərli hissəciklər ola bilər. Hava filtri məhz bu hissəcikləri tutaraq mühərrikə yalnız təmiz havanın daxil olmasını təmin edir.
Tıxanmış və ya köhnəlmiş hava filtri bir sıra ciddi problemlərə yol açır. Yanacaq sərfiyyatı artır, çünki mühərrik kifayət qədər hava ala bilmir. Mühərrikin gücü aşağı düşür, xüsusilə sürətlənmə zamanı bu hiss olunur. Egzozdan qara tüstü çıxması da tıxanmış hava filtrinin əlaməti ola bilər.
Hava filtri seçərkən nələrə diqqət etmək lazımdır sualına cavab olaraq ilk növbədə ölçü uyğunluğuna baxmaq vacibdir. Hər avtomobil üçün xüsusi ölçüdə filtr nəzərdə tutulur və uyğun olmayan filtr sistemə düzgün oturmur, bu isə çirkli havanın filtr kənarından keçməsinə yol aça bilər. Filtr seçərkən avtomobilin markası, modeli və istehsal ili nəzərə alınmalıdır.
Filtr materialının keyfiyyəti də həlledici rol oynayır. Keyfiyyətli filtrlər çoxqatlı kağız və ya sintetik material istifadə edir, hissəcikləri 99% dəqiqliklə tutur. Ucuz analoqlar isə daha az qatlıdır və tutma effektivliyi aşağıdır. Zamanla dağılıb parçaları mühərrikə düşə bilər ki, bu da çox ciddi zərərə yol açar.
Hava filtri nə vaxt dəyişdirilməlidir sualına gəldikdə, ümumi tövsiyə hər 15.000 –20.000 km-də bir dəyişdirməkdir. Lakin toz yollarda çox səfər edənlər üçün bu interval daha qısa ola bilər. Filtrin rənginə baxmaq ən sadə yoxlama üsuludur. Yeni filtr açıq, ağ və ya sarımtıl rəngdədir. Qara və ya tünd boz rəng aldıqda dəyişdirmə vaxtı gəlib.
Əyləc Mayesini Seçərkən Hansı Standartlara Diqqət Etmək Lazımdır?
Əyləc mayesi avtomobilin ən kritik təhlükəsizlik materiallarından biridir, lakin çox zaman lazımi diqqəti almır. Bu maye əyləc pedalına basıldıqda yaranan təzyiqi əyləc sisteminin bütün komponentlərinə ötürərək avtomobilin təhlükəsiz şəkildə dayanmasını təmin edir. Köhnəlmiş və ya keyfiyyətsiz əyləc mayesi bu basıncı düzgün ötürə bilmir və bu birbaşa qəza riskini artırır.
DOT standartları əyləc mayelərini bir neçə növə bölür. DOT 3 ən geniş yayılmış növdür, əksər adi minik avtomobilləri üçün uyğundur və qaynama temperaturu 205 dərəcədir. DOT 4 yüksək performanslı avtomobillər üçün tövsiyə olunur, qaynama temperaturu 230 dərəcəyə çatır. DOT 5.1 isə daha yüksək performans tələb edən idman avtomobilləri və ağır iş şəraiti üçün nəzərdə tutulur.
Əyləc mayesi seçərkən mütləq avtomobilin texniki sənədlərindəki tövsiyəyə əməl etmək lazımdır. DOT 4 tələb edən bir avtomobilə DOT 3 tökmək əyləc effektivliyini azaldır. Bundan əlavə, əyləc mayelərinin əksəriyyəti qlikol əsaslıdır və zamanla nəm udur. Nəm udan maye qaynama temperaturunu aşağı salır ki, bu da şiddətli əyləcləmə zamanı mayenin buxarlanmasına, yəni əyləcin tamamilə işdən çıxmasına səbəb ola bilər. Buna görə hər 2 ildə bir dəyişdirmə zəruridir.
Soyuducu Maye Seçərkən Nələrə Fikir Vermək Lazımdır?
Soyuducu maye mühərriki həm yüksək iş temperaturundan, həm də dondurucu şaxtadan qoruyur. Azərbaycan iqliminin həm isti yayı, həm də soyuq qışı nəzərə alındıqda bu material xüsusi diqqət tələb edir.
Bazarda müxtəlif rəngli soyuducu mayelər mövcuddur: yaşıl, qırmızı, sarı, mavi. Bu rənglər sadəcə estetik fərq deyil, formulanın növünü göstərir. Köhnə tip mayelər silikat əsaslıdır və adətən yaşıl rəngdədir, daha tez-tez dəyişdirilməlidir. Yeni tip OAT və HOAT formulalı mayelər qırmızı, sarı və ya çəhrayı rəngdə olur, daha uzun xidmət müddətinə malikdir.
Müxtəlif rəngli soyuducu mayeləri bir-birinə qarışdırmaq qətiyyən olmaz. Bu reaksiyaya girərək kimyəvi çöküntü əmələ gətirir, soyutma sistemini tıxayır və ciddi nasazlığa yol açır. Sistem dəyişdirilərkən köhnə maye tam boşaldılmalı, sistem yuyulmalı, sonra yeni maye tökülməlidir.
Seyreltmə nisbəti də vacib məsələdir. Saf antifriz qışda donmadan qoruyur, lakin istilik ötürmə effektivliyi aşağıdır. Buna görə soyuducu maye adətən 50% antifriz, 50% təmiz su nisbətində seyreldilir. Bu qarışıq həm donmaya, həm də həddindən artıq isinməyə qarşı optimal müdafiəni təmin edir.
Saxta Avto Servis Materialını Orijinaldan Necə Ayırd Etmək Olar?
Azərbaycan bazarında saxta avto servis materialları ciddi problem olaraq qalır. Bu materiallar görünüş etibarilə orijinaldan demək olar ki, fərqlənmir, lakin keyfiyyəti tamamilə fərqlidir. Saxta yağ mühərriki qorumaq əvəzinə onu içəridən aşındırır, saxta əyləc mayesi isə kritik anda dayandırma sistemini iflic edə bilər.
Orijinallığı yoxlamaq üçün bir neçə əsas əlamətə diqqət yetirmək lazımdır.
Qablaşdırmanın keyfiyyəti orijinal məhsullarda həmişə yüksək səviyyədədir. Şrift, rəng, hologram və mühafizə elementləri dəqiq çap olunur. Saxta məhsullarda isə çap keyfiyyəti aşağı, rənglər solğun, hologramlar isə asan çıxarıla bilən olur. Qabın üzərindəki yazılarda orfoqrafik səhvlər saxtalığın açıq əlamətidir.
QR kod və seriya nömrəsi yoxlaması bu gün bir çox istehsalçı tərəfindən tətbiq olunur. Castrol, Mobil, Shell kimi brendlər öz saytları və ya tətbiqləri vasitəsilə məhsulun həqiqiliyini saniyələr içində yoxlamağa imkan verir. Alışdan əvvəl bu addımı mütləq atmaq lazımdır.
Qiymət göstəricisi ciddi şübhə yaratmalıdır. Əgər bir məhsul rəsmi qiymətindən 40% və daha çox ucuzdursa, bu, məhsulun orijinallığı ilə bağlı ciddi şübhələr yarada bilər. Keyfiyyətli avto servis materialı istehsalı müəyyən xərc tələb edir və bu xərc qiymətə mütləq əks olunur.
Məhsulun görünüşü və qoxusu da ipucu verə bilər. Orijinal yağların özünəməxsus rəngi və qoxusu vardır. Şübhəli görünən, qeyri-adi qoxusu olan məhsullardan uzaq durmaq lazımdır. Yağ qabını silkələdikdə köpük əmələ gəlirsə, bu da saxtalıq əlaməti ola bilər.
Satış nöqtəsinin etibarlılığı həlledici rol oynayır. Lisenziyalı avto ehtiyat hissələri mağazaları və rəsmi servis mərkəzləri orijinal materiallar satmaqla öz reputasiyalarını qoruyur. Tenderyard.com platformasında avto servis materiallarına aid elanları nəzərdən keçirərkən satıcının reytinqinə, istifadəçi rəylərinə və elanın təfərrüatlarına diqqət yetirməyi tövsiyə edirik. Şəffaf məlumat təqdim edən, məhsulun real şəkillərini və videolarını paylaşan, alıcıların suallarını ətraflı cavablandıran satıcılar adətən daha etibarlı hesab olunur. Platformada yalnız avto servis materialları deyil, həmçinin müxtəlif kateqoriyalar üzrə məhsul və xidmət elanları da mövcuddur. İstər avtomobil ehtiyat hissələri, avto servis materialları, tikinti məhsulları, elektronika, avadanlıqlar və ya digər kateqoriyalar olsun, istifadəçilər ehtiyaclarına uyğun seçimləri rahat şəkildə tapa və müxtəlif təklifləri müqayisə edə bilərlər. Məhsulun şəkil və videolarını diqqətlə nəzərdən keçirmək, texniki xüsusiyyətlərini yoxlamaq və satıcının etibarlılığını qiymətləndirmək daha düzgün qərar verməyə kömək edir.
Avto Servis Materialları Alarkən Hansı Səhvlər Edilir?
Ən çox rast gəlinən səhv yalnız qiymətə əsaslanmaqdır. Ucuz material qısa müddətdə xərc azaltsa da, mühərrik nasazlığı, əyləc sistemi problemi və ya sızma kimi nəticələr dəfələrlə baha başa gəlir.
İkinci ən çox yayılmış səhv universal məhsula inanmaqdır. Hər avtomobil üçün uyğun olan "universal" yağ və ya soyuducu maye mövcud deyil. İstehsalçı tövsiyəsini göz ardı etmək zamanla ciddi texniki problemlərə yol açır.
Üçüncü səhv saxlama şəraitinə etinasızlıqdır. Qarajda açıq havada saxlanılan, günəş işığına məruz qalan, qapağı möhkəm bağlanmayan materiallar istifadəyə yararsız hala gəlir.
Dördüncü səhv dəyişmə müddətini yubatmaqdır. "Bir az daha gedər" düşüncəsi ilə uzadılan hər min kilometr mühərriki qoruyacaq əvəzinə ona zərər verir.
Beşinci və ən çox edilən səhv isə mütəxəssisə müraciət etməməkdir. Hər avtomobilin özünəməxsus tələbləri var və bu tələblər texniki sənəddə yazılıdır. Şübhə yarandıqda peşəkar servis mütəxəssisinin tövsiyəsini almaq həmişə daha doğru yoldur.
Nəticə
Avto servis materialları avtomobilin uzunömürlülüyünün və sürücünün təhlükəsizliyinin əsasını təşkil edir. Düzgün material seçimi, dəyişmə intervallarına vaxtında riayət edilməsi və etibarlı mənbələrdən alış-veriş etmək hər avtomobil sahibinin əməl etməli olduğu əsas prinsiplərdəndir. Keyfiyyətli avto servis materiallarına investisiya qoymaq uzunmüddətdə həm pul, həm də vaxt qənaəti deməkdir.
