İpoteka nədir? İpoteka Haqqında Ətraflı Bələdçi

İpoteka nədir? İpoteka Haqqında Ətraflı Bələdçi 

İpoteka nədir? İpoteka, ev və ya mənzil almaq istəyən şəxsin daşınmaz əmlakı girov qoymaqla uzunmüddətli kredit əldə etməsinə imkan verən maliyyələşdirmə üsuludur. Bu kredit vasitəsilə əmlakın dəyərinin müəyyən hissəsi bank və ya müvafiq kredit mexanizmi hesabına ödənilir, qalan məbləğ isə borcalanın ilkin ödənişi hesabına qarşılanır.

İpoteka uzunmüddətli maliyyə öhdəliyi olduğu üçün kredit məbləği, faiz dərəcəsi, ilkin ödəniş və aylıq ödəniş kimi əsas şərtləri əvvəlcədən nəzərdən keçirmək vacibdir.

Bu məqalə məlumat xarakterlidir. Məqalədə ipoteka nədir, ipoteka krediti nədir, ipoteka ilə ev və mənzil necə almaq olar, ipoteka şərtləri, ilkin ödəniş və aylıq ipoteka ödənişi ilə bağlı əsas suallara cavab veriləcək.

İpoteka krediti nədir?

İpoteka krediti nədir? Bu, yaşayış üçün nəzərdə tutulan daşınmaz əmlakın alınması məqsədilə verilən və həmin əmlakın girov qoyulması ilə təmin olunan uzunmüddətli kreditdir.

İpoteka krediti ilə alınan ev və ya mənzil kredit tam ödənilənədək girovda qala bilər. Kreditin müddəti və faiz dərəcəsi seçilən ipoteka növündən və tətbiq olunan şərtlərdən asılıdır.

Azərbaycanda dövlət xətti ilə verilən ipoteka kreditlərinin şərtləri İpoteka və Kredit Zəmanət Fondunun müəyyən etdiyi tələblərlə tənzimlənir.

İpoteka kimlər üçün uyğundur?

İpoteka əsasən ev və ya mənzil almaq üçün kifayət qədər vəsaiti olmayan, lakin ilkin ödənişi və aylıq kredit ödənişlərini qarşılamaq imkanı olan şəxslər üçün uyğun maliyyələşdirmə variantıdır.

Qərar verməzdən əvvəl aylıq gəlir, mövcud kredit öhdəlikləri, ilkin ödəniş üçün ayrılan vəsait və gələcək aylıq ödəniş nəzərə alınmalıdır.

Uzunmüddətli kredit olduğuna görə yalnız hazırkı gəliri deyil, gələcək maliyyə imkanlarını da qiymətləndirmək vacibdir.

İpoteka ilə ev almaq necə mümkündür?

İpoteka ilə ev almaq üçün əvvəlcə kredit şərtlərinə uyğunluq müəyyənləşdirilməli, daha sonra büdcəyə uyğun daşınmaz əmlak seçilməlidir.

Proses ümumilikdə bu mərhələlərdən ibarətdir:

1. İpoteka şərtlərinin və şəxsi maliyyə imkanlarının müəyyənləşdirilməsi

2. İlkin ödəniş üçün vəsaitin hazırlanması

3. Kreditə uyğun ev və ya mənzilin seçilməsi

4. Əmlakın qiymətləndirilməsi

5. Kredit və ipoteka sənədlərinin rəsmiləşdirilməsi

6. Kredit vəsaitinin satıcıya ödənilməsi

7. Aylıq ipoteka ödənişlərinin həyata keçirilməsi

Seçilən əmlakın sənədləri və hüquqi statusu kredit verən qurumun tələblərinə uyğun olmalıdır.

İpoteka kreditinin şərtləri nələrdir?

İpoteka kreditinin şərtləri kreditin növündən asılı olaraq dəyişir. Dövlət ipotekasında adi və güzəştli ipoteka üçün kredit məbləği, müddət, faiz dərəcəsi və ilkin ödəniş üzrə fərqli limitlər tətbiq olunur.

Adi ipoteka üzrə maksimum kredit məbləği 150 000 AZN, maksimum müddət 25 il, minimum ilkin ödəniş isə 15 faizdir. Güzəştli ipotekada maksimum kredit məbləği 100 000 AZN, müddət 30 il, minimum ilkin ödəniş isə 10 faiz təşkil edir.

Faiz dərəcələri də kredit növünə görə fərqlənir. Buna görə müraciətdən əvvəl aktual ipoteka şərtləri yoxlanmalıdır.

İpoteka ilkin ödəniş nə qədərdir?

İpoteka ilkin ödəniş məbləği seçilən kredit növündən və əmlakın qiymətindən asılıdır.

Adi ipoteka üçün minimum ilkin ödəniş 15 faiz, güzəştli ipoteka üçün isə 10 faizdir. Məsələn, 100 000 AZN dəyərində əmlak üçün 15 faizlik ilkin ödəniş 15 000 AZN təşkil edir.

İlkin ödənişdən əlavə qiymətləndirmə, sığorta, dövlət qeydiyyatı və digər rəsmiləşdirmə xərclərinin də yarana biləcəyini nəzərə almaq lazımdır.

İpoteka ödənişi necə hesablanır?

İpoteka ödənişi kredit məbləği, faiz dərəcəsi və kredit müddətindən asılı olaraq formalaşır. Kredit müddəti uzandıqca aylıq ödəniş azala bilər, lakin uzun müddət ərzində ödənilən ümumi faiz məbləği arta bilər.

Buna görə yalnız aylıq ödənişə deyil, kreditin bütün müddəti ərzində ödəniləcək ümumi məbləğə də baxmaq lazımdır.

İpoteka ilə mənzil almaq üçün hansı əmlaklar uyğundur?

İpoteka ilə mənzil almaq istəyən şəxsin seçdiyi əmlak kredit tələblərinə cavab verməlidir. Dövlət ipotekası çərçivəsində müəyyən tələblərə cavab verən fərdi yaşayış evləri, bağ evləri və çoxmənzilli binalardakı mənzillər kreditlə alına bilər.

Mənzilin və ya evin mülkiyyət hüququnu təsdiqləyən sənədləri olmalı və əmlak qiymətləndirilmədən keçməlidir.

Torpaq sahəsinin ayrıca alınması və ipoteka krediti hesabına ev tikintisinin maliyyələşdirilməsi isə bu kredit mexanizminin əhatəsinə daxil deyil.

İpoteka ilə mənzil seçərkən nələrə diqqət etmək lazımdır?

İpoteka ilə mənzil seçərkən yalnız satış qiymətinə diqqət yetirmək kifayət deyil. Mənzilin sənədləri, sahəsi, yerləşməsi, binanın vəziyyəti və qiymətləndirmə nəticəsi də nəzərə alınmalıdır.

Əmlak seçərkən aşağıdakı məqamları yoxlamaq faydalıdır:

• Mülkiyyət sənədlərinin olub-olmaması

• Əmlakın ipotekaya uyğunluğu

• Satış qiymətinin büdcəyə uyğunluğu

• Mənzilin yerləşdiyi ərazinin infrastrukturu

• Otaq sayı və ümumi sahə

• Təmir və əlavə xərc ehtiyacı

• Binanın və əmlakın ümumi vəziyyəti

Belə yanaşma ipoteka evlər və mənzillər arasında seçim edərkən daha real büdcə formalaşdırmağa kömək edir.

İlkin ödənişsiz ipoteka ilə ev almaq mümkündürmü?

İlkin ödənişsiz ipoteka ilə evlər axtaran şəxslər nəzərə almalıdırlar ki, dövlət ipotekasında ilkin ödəniş tələbi mövcuddur. Adi ipoteka üzrə minimum 15 faiz, güzəştli ipoteka üzrə isə minimum 10 faiz ilkin ödəniş tələb olunur. 

Buna görə ilkin ödənişsiz ipoteka mənzillər standart dövlət ipotekası çərçivəsində nəzərdə tutulmur.

İpoteka almaq üçün nə etməli?

İpoteka almaq üçün nə etməli? sualının cavabı bir neçə əsas mərhələdən ibarətdir. Əvvəlcə şəxsin kredit tələblərinə uyğunluğu və maliyyə imkanları müəyyənləşdirilir. Daha sonra uyğun əmlak seçilir və kredit üçün müraciət edilir.

Dövlət ipotekasına müraciət elektron sistem vasitəsilə həyata keçirilir. Müraciətdən sonra borcalanın ödəmə qabiliyyəti və seçilən əmlakın dəyəri qiymətləndirilir. Tələblər qarşılandıqda kredit, ipoteka və sığorta ilə bağlı rəsmiləşdirmə aparılır.

Güzəştli ipoteka kimlər üçündür?

Güzəştli ipoteka müəyyən sosial və peşə qruplarına, eləcə də qanunvericilikdə nəzərdə tutulan digər kateqoriyalara şamil edilir.

Bu kredit növünün əsas üstünlükləri adi ipoteka ilə müqayisədə daha aşağı faiz dərəcəsi, daha uzun kredit müddəti və daha aşağı ilkin ödəniş tələbi ola bilər.

Güzəştli ipotekaya uyğun olub-olmadığını müəyyən etmək üçün müraciətdən əvvəl rəsmi tələblər yoxlanmalıdır.

İpoteka ilə ev və mənzil alarkən hansı xərclər nəzərə alınmalıdır?

Ev almaq üçün ipoteka götürərkən yalnız kredit məbləğini hesablamaq kifayət deyil. İlkin ödəniş, aylıq kredit ödənişi, əmlakın qiymətləndirilməsi, sığorta və rəsmiləşdirmə ilə bağlı xərclər də ümumi büdcəyə daxil edilməlidir.

Eyni zamanda seçilən ev və ya mənzilin təmirə ehtiyacı varsa, gələcək xərclər də əvvəlcədən hesablanmalıdır.

İpoteka haqqında tez-tez verilən suallar

İpoteka ilə ev almaq mümkündürmü?

Bəli. Tələblərə uyğun yaşayış evi, bağ evi və ya mənzil ipoteka krediti ilə alına bilər.

Mənzil ipotekası üçün ilkin ödəniş tələb olunurmu?

Bəli. Dövlət ipotekasında kredit növündən asılı olaraq minimum ilkin ödəniş tələbi var.

Hazır ipoteka evlər almaq mümkündürmü?

Əmlakın ipoteka tələblərinə uyğunluğu və kreditin rəsmiləşdirilməsi mümkün olduğu halda hazır ev və ya mənzil ipoteka hesabına alına bilər.

İpoteka kreditinin müddəti nə qədərdir?

Adi ipoteka üzrə maksimum müddət 25 il, güzəştli ipoteka üzrə isə 30 ildir.

Nəticə

İpoteka ev və ya mənzil almağı planlaşdıran şəxslər üçün uzunmüddətli maliyyələşdirmə imkanı yaradır. Lakin ipoteka ilə ev almaq və ya ipoteka ilə mənzil almaq qərarı yalnız kredit əldə etməklə məhdudlaşmır.

İlkin ödəniş, aylıq ipoteka ödənişi, faiz dərəcəsi, kredit müddəti və əmlakın sənədləri əvvəlcədən diqqətlə yoxlanmalıdır. Büdcəyə uyğun və ipoteka tələblərinə cavab verən ev və ya mənzil seçmək isə gələcək maliyyə öhdəliyinin daha rahat idarə olunmasına kömək edir.